Wat staat er in het coalitieakkoord voor huurders?

Amsterdam heeft een nieuw coalitieakkoord voor 2026–2030. PRO Amsterdam en D66 willen vooral inzetten op wonen, leefbaarheid, kansengelijkheid en een overheid die “naast bewoners staat”. HYA ziet dat in het akkoord onderwerpen terugkomen die voor huurders belangrijk zijn, zoals betaalbaarheid, leefbaarheid, schimmel en voldoende sociale huurwoningen. Tegelijkertijd merken huurders dat plannen en beloften van de gemeente in de praktijk niet altijd voldoende voelbaar zijn in hun buurt of woning.

Wat vindt HYA van dit akkoord?

HYA ziet in het coalitieakkoord veel punten terug waar huurdersorganisaties zich al langer hard voor maken. De onderwerpen betaalbaar wonen, leefbaarheid, schimmel, ouderenhuisvesting en de positie van huurdersorganisaties komen aan bod.

Dat sluit ook aan bij wat huurders zelf belangrijk vinden. In een uitgebreide raadpleging van de HYA-achterban stonden betaalbaarheid, zeggenschap voor huurders, onderhoud, leefbaarheid en voldoende sociale huurwoningen hoog op de agenda. Bekijk ook: de top 5 prioriteiten van huurders.

Tegelijkertijd is voor huurders vooral belangrijk wat zij daar in de praktijk van merken. Wat gebeurt er met de betaalbaarheid; blijven huren en woonlasten zo hard stijgen? Worden schimmel en onderhoud sneller aangepakt? Hoeveel corporatiewoningen gaan verkocht worden? Worden buurten veiliger en prettiger? En wordt huurders echt gehoord? Of mogen ze alleen meepraten? Oftewel: hebben huurders echt invloed op hun woning en buurt?

Inhoud van het coalitieakkoord over wonen en wijken

Wonen moet weer betaalbaar worden

Het nieuwe stadsbestuur zegt duidelijk: wonen is een basisrecht. De gemeente wil meer grip krijgen op de woningmarkt en huurders beter beschermen.

Wat wil de gemeente doen?

• 20.000 woningen controleren op te hoge huren;
•  harder optreden tegen malafide verhuurders;
•  sociale huur beschermen;
•  meer middenhuur bouwen;
•  leegstand aanpakken;
•  woningopkoop door beleggers blijven beperken.

Ook huurdersorganisaties en bewonerscommissies worden genoemd. De gemeente wil hen ondersteunen en versterken.

Dat sluit aan bij waar HYA zich al langer voor inzet: huurders moeten niet alleen meepraten, maar echt invloed hebben op besluiten over hun woning en buurt.

Ook voor huurders in de middenhuur en vrije sector blijven betaalbaarheid en huurverhogingen belangrijke thema’s. HYA ziet dat ook deze groepen steeds vaker moeite hebben om de woonlasten te betalen.

Lees ook: wat HYA zegt en doet rond betaalbaarheid en huurverhogingen.

Doorstroming: meer aandacht voor ouderen en gezinnen

De gemeente wil dat mensen makkelijker kunnen verhuizen naar een woning die beter past.

Daarom komen er:

• meer doorstroomcoaches;
• ruimere verhuisregelingen;
• ondersteuning voor ouderen bij verhuizingen;
• meer seniorenwoningen;
• uitbreiding van Lang Leven Thuisflats.

Het idee daarachter is dat er meer beweging op de woningmarkt ontstaat. Als ouderen makkelijker kunnen doorstromen, komen er weer grotere woningen vrij voor gezinnen.

Tegelijkertijd blijft dit voor veel huurders lastig. Verhuizen is vaak duur en betaalbare alternatieven zijn schaars.

Lees ook: HYA’s position paper: Zo willen wij oud worden in Amsterdam.

Meer bouwen, maar anders

Amsterdam wil veel woningen blijven bouwen. Maar volgens het akkoord moet het niet meer alleen gaan om aantallen, maar ook om de vraag: voor wie bouwen we eigenlijk?

De gemeente zegt dat er de afgelopen jaren vaak vooral kleine appartementen zijn gebouwd, terwijl er juist behoefte is aan:

• grotere woningen voor gezinnen;
• woningen voor ouderen;
• betaalbare middenhuur;
• studentenwoningen;
• tijdelijke woningen voor spoedzoekers.

Ook wil de gemeente soepeler omgaan met de bekende 40-40-20-regel. Die regel betekent dat nieuwbouwprojecten voor 40% uit sociale huur, 40% uit middenhuur en 20% uit vrije sector bestaan. Volgens het nieuwe akkoord mag daar in sommige buurten van worden afgeweken als dat helpt om beter aan te sluiten bij wat een wijk nodig heeft of om woningbouwprojecten sneller mogelijk te maken.

In het akkoord staat dat de gemeente wil stoppen met de verkoop van sociale huurwoningen. Corporaties zeggen tegelijk dat zij soms woningen moeten verkopen om nieuwbouw en verduurzaming te kunnen betalen. HYA vindt dat sociale huurwoningen zoveel mogelijk behouden moeten blijven voor huidige en toekomstige huurders.

Daarnaast staat in het akkoord dat buurten leefbaar moeten blijven. Bij nieuwbouw moet daarom ook ruimte blijven voor scholen, zorg, groen, sport, speelplekken en ontmoetingsplekken in de buurt.

Veel huurders herkennen dat voorzieningen soms achterblijven terwijl buurten steeds voller worden. Het akkoord zegt daarover dat groei niet ten koste mag gaan van leefbaarheid.

Lees: wat HYA doet en zegt over bouwen en leefbaarheid in haar beleidsplan: ‘Wonen met invloed’.

Schimmel en slecht onderhoud krijgen aandacht

Heel veel huurders wonen in slecht onderhouden huizen, en veel van hen kampen met schimmel. Schimmel in woningen kan volgens de GGD astma en andere luchtwegklachten verergeren, vooral bij opgroeiende kinderen. In het coalitieakkoord worden schimmel en achterstallig onderhoud meerdere keren genoemd.

De gemeente wil:

• doorgaan met de aanpak van schimmel;
• ernstige schimmelproblemen in 2030 uitbannen;
• woningen beter isoleren en buurten beter voorbereiden op hitte en klimaatverandering;
• bewoners met hoge energiekosten als eerste helpen.

Ook staat erin dat gezinnen die in ernstige schimmelwoningen wonen, voorrang kunnen krijgen op een andere woning. Dat sluit aan bij signalen die HYA al langer ontvangt van huurders over vocht, schimmel en achterstallig onderhoud én de grote campagne die wij hier op voeren: Het ligt niet altijd aan u! Meld schimmel nu!

Volgens onderzoek van Cody Hochstenbach in Steeds minder volkshuisvesting komen schimmelproblemen bij 29% van de corporatiehuurders voor en heeft 37% last van tocht in huis.

Lees: wat HYA doet rond vocht, schimmel, onderhoud en verduurzaming.

Extra aandacht voor Noord, Nieuw-West en Zuidoost

Het akkoord kiest nadrukkelijk voor “ongelijk investeren voor gelijke kansen”. Dat betekent: extra investeren in buurten waar problemen zich opstapelen.

In Noord, Nieuw-West en Zuidoost wil de gemeente extra inzetten op:

• betaalbaar wonen;
•  aanpak van schimmel en slecht onderhoud;
•  leefbaarheid;
• jongerenwerk;
• veiligheid;
• ontmoetingsplekken;
• voorzieningen in de wijk.

Voor Noord wordt bijvoorbeeld specifiek genoemd:

• verbeteren van woningkwaliteit;
• aanpak van schimmel;
• verbinding tussen oude en nieuwe bewoners;
• meer aandacht voor verlichting en veiligheid.

Bekijk ook: in welke stadsdelen welke bewonerscommissie en huurdersverenigingen bij HYA zijn aangesloten.

Meer aandacht voor leefbaarheid

Het akkoord gaat niet alleen over woningen, maar ook over buurten. De gemeente wil investeren in groen, schone straten, sport, cultuur, buurthuizen, jongerenwerk en ontmoetingsplekken. Ook komt er gratis openbaar vervoer voor kinderen tot 16 jaar en meer aandacht voor groen en verkoeling in buurten en voorzieningen in de wijk. Dat is belangrijk, omdat veel Amsterdamse huurders aangeven dat leefbaarheid steeds meer onder druk staat.

Lees ook: wat HYA doet met en schrijft over leefbaarheid.

Meer aandacht voor gelijke kansen

De gemeente zegt dat kansen in Amsterdam minder afhankelijk moeten zijn van inkomen, achtergrond of postcode. Daarom wil de coalitie extra investeren in buurten waar armoede, slechte woningen en andere problemen vaker voorkomen.

Er zijn plannen voor:

• gratis schoolmaaltijden;
• meer steun voor scholen;
• tijdelijke woningen en inloophuizen voor dakloze jongeren;
• betaalbare sport;
• cultuur in alle stadsdelen;
• jongerenwerk;
• betere ondersteuning voor gezinnen en jongeren.

Lees ook: wat HYA doet en zegt over kansengelijkheid, leefbaarheid en sterke wijken in haar beleidsplan: ‘Wonen met invloed’.

Wat betekent dit nu voor huurders?

In het akkoord staan veel plannen voor wonen en buurten. Voor HYA zal de komende jaren vooral belangrijk zijn wat huurders écht merken van deze plannen in hun woning en buurt. HYA blijft de ontwikkelingen volgen en samen met de Federatie Amsterdamse Huurderskoepels (FAH) aandacht vragen voor betaalbare huren, goed onderhoud, voldoende sociale huurwoningen en echte invloed van huurders.